После калциумот, фосфорот е втор елемент по застапеност во телото на човекот. Просечно, организмот на човекот содржи од 500 до 750 г фосфор и при тоа 90 % се среќава во коските и забите. При соединување на фосфорот со кислородот се формираат фосфати кои претставуваат составен дел на растителни и животински клетки. Фосфорот учествува скоро во сите процеси на метаболизмот, а фосфатниот јон е основен јон на меѓу – и внатре клеточните течности.

Зошто е потребен фосфорот?

Потребен е затоа што тој учествува во размената на белките, мастите и јаглехидратите, учествува при создавање на коскеното ткиво, на некои ферменти и хормони. Фосфорот (во вид на калциум фосфат) е главна структурна компонента на коските и забите. Тој е еден од главните компоненти на крвта и клетките на мастите, и е неопходен за преобразување на хранливите продукти кои се внесуваат во организмот, како на јаглехидратите така и на мастите и протеините. Тој исто така е дел од аденозин трифосфатот кој има улога да ја зачувува енергија во клетките, но и помага при усвојување на гликозата. Фосфорот заемодејствува со голем број ферменти, го активира дејството на витамините од групата В и витаминот D, го поддржува ниско алкалното (базно) ниво на крвта и учествува во преносот на нервните импулси. Инаку, фосфорот е тесно поврзан со калциумот во организмот. Тие самите си се балансираат еден со друг, остварувајќи голем број функции.
Фосфор го филтрира отпадот во бубрезите и игра важна улога во тоа како телото ја користи енергија. Тој исто така помага во намалување на болки во мускулите по напорен тренинг или зголемена физичка активност. Фосфорот е од суштинско значење за растот и „корекција“ на сите ткива и клетки, како и за производство на генетски градежни блокови на ДНК и РНК. Фосфорот е исто е потребен за воспоставување на рамнотежата во организмот и употребата на други витамини и минерали, вклучувајќи витамин D, јод, магнезиум и цинк.

Дневна потреба

Кај возрасен човек, дневната потреба од фосфор изнесува околу1,2 г, а кај лица подложени на зголемена физичка активност, потребите од фосфор се 1,5 до 2 пати поголеми. Зголемени потреби од фосфор имаат и бремените жени и доилките.

Каде се среќава фосфорот

Најбогати со фосфор се урдата, сирењето, месото, мозокот, рибата, црниот дроб, јајцата, оревите. Она што е важно да се запамети е фактот дека фосфорот се апсорбира скоро 95 % кога потекнува од продукти од животинско потекло, а само 55-60% кога се внесува преку продукти од растително потекло. Усвојувањето на фосфорот е полесно и поголемо ако соодносот на фосфор и калциум е 1,5 (2) : 1.
Во продолжение е дадена листа која ја прикажува содржината на фосфор во 100 г од одредени продукти.

Сув квасец 1290 мг
Пченични трици 1200 мг
Сирење 1030 мг
Сусам 720 мг
Бадем 550 мг
Жолчка од јајце 500 мг
Белка од јајце 27 мг
Грашок 226 мг
Лосос 430 мг
Грав 541 мг
Свински бубрези 430 мг
Свинско месо 164 мг
Телешки бубрези 380 мг
Говедско месо 198-210 мг
Ореви 380 мг
Овесни снегулки 380 мг
Јагнешки бубрези 350 мг
Кокошкино бело месо 310 мг
Урда 216 мг
Кокошка 210-250 мг
Млеко 92 мг

Недостаток на фосфор

Бидејќи фосфорот се среќава во гооолем број хранливи продукти, би можело да се каже дека ретко се јавува дефицит од него. Инаку, недостаток на фосфорот во организмот може да настане при консумирање на храна бедна со фосфор, при дефицит на протеини и витамин D, а исто така дефицит на фосфор се јавува и кај бремени жени. Недостаток на фосфор води кон остеопороза, загуба на апетит, смалување на умствената и физичката способност. Уште нешто, недостаток на фосфор во организмот (фосфорот го стимулира метаболизмот во организмот) води кон зголемено формирањето на кисели продукти, односно води кон развој на ацидоза на организмот. Тоа пак значи дека организмот станува кисел. Како резултат на тоа се зголемува издвојувањето на амонијак во урината.

Вишок на фосфор

Високо ниво на фосфор во организмот го нарушува усвојувањето на манганот, па според тоа се зголемува потребата од него.

Мал но корисен совет. Внесување на големи количини на фосфор во организмот го нарушува минералниот баланс на калциумот и при тоа неговата содржина во организмот опаѓа. Нашата храна обично е богата со фосфор, па често се јавува недостиг од калциумот. Имајте го ова на ум. Приспособете си ја вашата исхрана соодветно. Ако сте ги одминале четириесеттите, треба да го намали неделното консумирање на месо, а јадете повеќе зеленчук со лисја и пијте млеко. Факт е дека по четириесеттата година, нашите бубрези потешко го исфрлаат вишокот на фосфор, и на тој начин се намалува количеството на калциум во организмот. Треба исто така да се биде внимателен и со продукти конзервирани со фосфати.